آرامگاه سعدی (سعدیه)

مشرف‌الدین مصلح بن عبدالله بن سعدی شیرازی، مشهور به سعدی، شاعر و نویسنده نامدار ایرانی، در قرن هفتم هجری قمری در شهر شیراز چشم به جهان گشود. تاریخ دقیق تولد او مشخص نیست و در منابع مختلف بین سال‌های ۵۸۵ و ۶۰۶ هجری قمری ذکر شده است. سال وفات او نیز در بیشتر منابع ۶۹۱ هجری قمری آمده است. سعدی در خانواده‌ای دانشمند و مذهبی متولد شد. پدر او در کودکی سعدی فوت کرد و مادرش تربیت او را به عهده گرفت. سعدی از همان کودکی به تحصیل و دانش علاقه داشت و در مکتب به یادگیری مقدمات دانش پرداخت. او در نوجوانی به پژوهش، دین و دانش علاقه فراوانی نشان داد.

اوضاع نابسامان ایران در آن دوران، سعدی را بر آن داشت تا برای جستجوی دانش و آرامش به سفر بپردازد. سعدی سفرهای خود را در سال ۱۱۲۶ میلادی آغاز کرد و به شهرهای مختلف خاور نزدیک، خاورمیانه، هندوستان، حبشه، مصر و شمال آفریقا سفر کرد. این سفرها به روایتی سی سال به طول انجامید. حکایت‌های سعدی در گلستان و بوستان نشان‌دهنده نگرش و بینش عمیق او به زندگی است. او در مدرسه نظامیه بغداد تحصیل کرده بود و در آنجا به تدریس و ارائه دانش می‌پرداخت.

آرامگاه سعدی، شاعر بلندآوازه ایرانی، یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری استان فارس است. این آرامگاه در شمال شرق شیراز، در دامنه کوه و در انتهای خیابان بوستان و کنار باغ دلگشا واقع شده است.

برای دسترسی به آرامگاه سعدی می‌توانید از وسایل نقلیه عمومی یا خودروی شخصی استفاده کنید:

سعدی، شاعری بی‌بدیل و نام‌آور تا پایان عمر در شیراز سکونت داشت و پس از وفات، در همان جا به خاک سپرده شد. آرامگاه سعدی در ابتدا به خانقاه سعدی معروف بود. در قرن هفتم خواجه شمس الدین محمد از پادشاهان دوره ایلخانان، برای گرامیداشت یاد و خاطره سعدی شیرازی اولین مقبره را بر فراز قبر این شاعر بنا کرد. درسال ۹۹۸ خانقاه سعدی توسط یعقوب ذوالقدر، حکمران فارس، تخریب شد و بعد از آن کریم خان زند با سخاوت خود بنایی زیبا از گچ و آجر در سال ۱۱۸۷ بر مزار سعدی بنا کرد. در اوایل دوره قاجار یکی از علمای شیراز به دلیل انتساب سعدی به مذهب تسنن، دستور تخریب و شکستن سنگ آرامگاه او را صادر کرد و بعد از چندین سال فتحعلی خان صاحب دیوان آرامگاه سعدی را مرمت کرد. 

بنای فعلی آرامگاه سعدی در دوره پهلوی اول ساخته شده است. در اطراف بنا، غزل‌ها و ابیاتی از سعدی به خط نستعلیق حک شده است. آرامگاه سعدی امروزه به یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری ایران تبدیل شده است. علاقه‌مندان به ادبیات و فرهنگ ایرانی از سراسر جهان به این مکان می‌آیند تا با شاعر محبوب خود دیدار کنند.

اول اردیبهشت ماه، روز آغاز نگارش گلستان، به عنوان روز سعدی نام‌گذاری شده است. این روز، فرصتی مغتنم برای گرامیداشت یاد و خاطره شاعر بلندآوازه ایرانی، مشرف‌الدین مصلح بن عبدالله بن سعدی شیرازی، و ترویج فرهنگ و ادب پارسی است.

انتخاب این روز به عنوان روز سعدی دلایل مختلفی دارد:

محسن فروغی، معمار نامدار ایرانی، با عشق و علاقه‌ای که به تاریخ و فرهنگ ایران داشت، آرامگاه سعدی را به عنوان نمادی از هویت ایرانی طراحی کرد. او در این بنا، پیوند ظریف مدرنیته و سنّت را به نمایش گذاشت.فروغی معتقد بود که معماری باید بازتابی از تاریخ و فرهنگ باشد. او در طراحی آرامگاه سعدی، از عناصر معماری ایرانی در دوره‌های مختلف تاریخی استفاده کرد. بنای فعلی آرامگاه سعدی در سال ۱۳۳۱ ساخته شد. این بنا دارای یک ایوان ستون‌دار بلند و یک رواق کشیده است که به صورت یک L سازماندهی شده‌اند.

ورودی آرامگاه توسط آندره گدار، معمار فرانسوی، طراحی شده است. هشت ستون از سنگ‌های قهوه‌ای‌رنگ جلوی مقبره قرار دارند و اصل بنا با سنگ سفید و کاشی‌کاری مزین شده است. بنای آرامگاه از بیرون به شکل مکعبی دیده می‌شود، اما در داخل شکل هشت‌ضلعی دارد و جنس دیوارها از مرمر و لاجورد است.در طراحی آرامگاه سعدی، از عناصر معماری ایرانی در دوره‌های مختلف تاریخی استفاده شده است. برای مثال، ایوان ستون‌دار آرامگاه به ایوان کاخ چهلستون در اصفهان شباهت دارد. همچنین، در تزئین بنا از کاشی‌کاری و نقوش سنتی ایرانی استفاده شده است.

سنگ قبر سعدی، در قلب عمارتی هشت‌ضلعی آرمیده است. هفت کتیبه، هفت گوهر ناب از سخنان شیخ اجل، بر دیواره‌های هفت‌ضلعی بنا نقش بسته‌اند. خط نستعلیق ابراهیم بوذری، زیبایی این کتیبه‌ها را دوچندان کرده و گلستان، بوستان، قصاید، بدایع و طیبات سعدی را به نمایش گذاشته است.

بر فراز قبر شیخ، کتیبه‌ای از علی اصغر حکمت خودنمایی می‌کند. نغمه‌ای از بوستان سعدی با خط نستعلیق عالی، بر این کتیبه نقش بسته است:

کل شی هالک و انت الباقی

کریم السجایا، جمیل الشیمنبی البرایا، شفیع الامم

قطعه‌ای از کتیبه سنگی سردر آرامگاه، یادگاری از دوران کریم خان زند است. این قطعه که در گذشته آسیب دیده بود، اکنون در داخل آرامگاه محفوظ مانده است. خاک‌برداری خیابان برای تعمیر آسفالت، این قطعه سنگین را از دل خاک بیرون آورد.

خوش است عمر، دریغا که جاودانی نیست       پس اعتماد بر این چند روز فانی نیست

ای صوفی سرگردان، در بند نکونامی               تا درد نیاشامی، زین درد نیارامی

ز خاک سعدی شیراز بوی عشق آید                 هزار سال پس از مرگ او گرش بویی

چنین یاد دارم که سقای نیل                              نکرد آب بر مصر سالی سبیل

خاک من و توست که باد شمال                       می‌ببرد سوی یمین و شمال

باغ دلگشا، یکی دیگر از جاذبه‌های زیبا در کنار آرامگاه سعدی است. بازدید از این باغ با طبیعت دل‌انگیز و درختان سربه فلک کشیده، تجربه‌ای لذت‌بخش خواهد بود.علاوه بر آرامگاه سعدی و باغ دلگشا، جاذبه‌های دیگری نیز در نزدیکی این منطقه وجود دارند. آرامگاه حافظ و باغ جهان نما از جمله این جاذبه‌ها هستند که می‌توانید از آنها نیز بازدید کنید.

بازدید از آرامگاه سعدی و باغ دلگشا فرصتی استثنایی برای آشنایی با تاریخ، فرهنگ و ادب ایرانی است. همچنین می‌توانید از فضای آرام و دلنشین این مکان برای استراحت و تجدید قوا استفاده کنید.

آرامگاه سعدی نه تنها مکانی برای دفن شاعر بزرگ ایرانی است، بلکه به عنوان یک نماد از فرهنگ و تاریخ ایران نیز شناخته می‌شود. این بنا یادآور عظمت و شکوه تمدن ایرانی در گذر تاریخ است.